De Vijfhoek
De wijk van het Verbindingscentrum de 5hoekDe Vijfhoek als wijk
De wijk de Vijfhoek, gelegen in het oostelijke deel van Deventer, is vandaag de dag een levendige en groene woonwijk. Echter, de geschiedenis van dit gebied is rijk en toont een transformatie van agrarisch landschap naar een moderne Vinex-wijk, met behoud van enkele historische elementen.
Het Oude Landschap: De Horsterhoek en Gooiermarke
Voordat de Vijfhoek ontstond, maakte het gebied deel uit van de Gooiermarke, een historisch samenwerkingsverband van boeren. Specifieker lag het in de buurtschap Hoge Wetering, een zandgrondgebied met heide en verspreide keuterboerderijtjes. Dit deel stond bekend als de Horsterhoek . De bewoners leefden voornamelijk van landbouw en veeteelt. Opvallend was het radiaal verlopende wegenpatroon, dat al op 19e-eeuwse kaarten te zien was en de basis zou vormen voor de latere naamgeving van de wijk
Colmschate en de Grenswijziging
Colmschate, waar de Vijfhoek nu deel van uitmaakt, was tot 1974 een zelfstandig dorp, onderdeel van de gemeente Diepenveen. Na een periode van uitbreidingsdrang van Deventer, werd Colmschate in 1974 bij Deventer gevoegd. Dit legde de basis voor grootschalige woningbouwprojecten in de regio.
De opkomst van de Vinex-wijk
Begin jaren '90 van de twintigste eeuw begon de aanleg van een grote nieuwe stadswijk: de Vijfhoek. De term 'Vinex' staat voor 'Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra', een landelijk beleid om de groeiende bevolking te huisvesten in nieuwe, ruim opgezette wijken . Deventer zag hierin een kans om te groeien en een 'rijkere' samenstelling van de bevolking te realiseren.
De Vijfhoek werd ontworpen als een tuinstad, een stedenbouwkundige traditie die een balans zoekt tussen stedelijke en landelijke kenmerken. De naam 'Vijfhoek' is direct afgeleid van de historische vijfsprong van landwegen (onder andere de Vijfhoeksweg, Maatmansweg en Gooikersdijk) die in het hart van de wijk samenkomen . Deze oude landwegen zijn behouden gebleven als langzaamverkeersroutes, waardoor het oorspronkelijke landschap deels zichtbaar blijft en structuur geeft aan de nieuwbouw.
De naamgever van de wijk De Vijfhoek
Een wijk in ontwikkeling
De bouw van de Vijfhoek heeft ruim 25 jaar geduurd en is rond 2021 op enkele kavels na voltooid. De wijk telt nu ongeveer 4.600 huizen en huisvest meer dan 12.700 Deventenaren. Onderzoek toont aan dat Vinex-wijken zoals de Vijfhoek relatief veel gezinnen met jonge kinderen, mensen met een hoger inkomen en een lage criminaliteit kennen .
Hoewel veel van de oude boerderijen, zoals de katersteden Rouwmate en Gooiker, zijn afgebroken, herinneren straatnamen zoals de Maatmansweg nog aan de vroegere bewoning . Het Verbindingscentrum De 5Hoek, opgericht door bewoners, speelt een belangrijke rol in het sociale leven van de wijk, door het bieden van een ontmoetingsplek en het organiseren van diverse activiteiten.
De Vijfhoek is een voorbeeld van hoe een gebied kan evolueren, waarbij de geschiedenis van het landschap en de behoeften van de bewoners samenkomen in een moderne woonomgeving.
Meer informatie over de geschiedenis van De Vijfhoek (als onderdeel van Colmschate) vind je op de website van Historisch Colmschate.